Śmietana 12%, znana również jako śmietana lekka, śmietanka 12% lub lekka kwaśna śmietanka, to fermentowany produkt mleczny o umiarkowanej zawartości tłuszczu. Wyróżnia się łagodnym, kremowym smakiem i gładką konsystencją, co czyni ją wszechstronnym składnikiem kulinarnym. Jest często stosowana w daniach zarówno na zimno, jak i na ciepło – jako składnik zagęszczający i poprawiający smak. W porównaniu z wersjami tłustszymi śmietana 12% charakteryzuje się niższą kalorycznością i mniejszą zawartością tłuszczu, przy zachowaniu wielu właściwości użytkowych.
Śmietana 12% to produkt otrzymywany w wyniku ukwaszania pasteryzowanej śmietanki mlecznej z użyciem wyselekcjonowanych kultur bakterii mlekowych. Proces zakwaszania znany był w kuchniach Europy Wschodniej i Środkowej od wieków jako sposób konserwacji produktów mlecznych. Śmietany tego typu zyskały szczególną popularność w krajach słowiańskich, takich jak Polska, Rosja i Ukraina, gdzie szeroko wykorzystywano je w codziennej kuchni domowej.
Śmietanę 12% najczęściej wykorzystuje się w kuchni polskiej jako dodatek do zup, takich jak żurek, ogórkowa czy barszcz biały, ponieważ nadaje im łagodniejszy smak i kremową konsystencję. Jest nieodzowna przy przygotowywaniu sosów, zapiekanek, farszów oraz dań jednogarnkowych, takich jak gulasze czy leczo. W kuchni węgierskiej dodaje się ją do potraw paprykowych, natomiast we francuskiej – do łagodzenia intensywnych smaków w sosach na bazie bulionów. Sprawdza się również w wypiekach (np. sernikach) oraz jako składnik ciasta na naleśniki, placki i desery na zimno – na przykład jako baza do kremu w ciastach warstwowych.
Śmietanę 12% należy przechowywać w lodówce, w temperaturze od 0°C do 6°C, najlepiej w oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu. Po otwarciu produkt powinien zostać zużyty w ciągu 2–3 dni. Nie zaleca się jej zamrażania, ponieważ po rozmrożeniu może dojść do rozwarstwienia i utraty pożądanej konsystencji. W przypadku śmietan termizowanych lub UHT istotna jest data przydatności do spożycia oraz warunki przechowywania określone przez producenta – niektóre warianty można przechowywać poza lodówką do momentu otwarcia opakowania.
