Olej rzepakowy, nazywany również olejem z nasion rzepaku lub olejem kanola (w odmianie kanadyjskiej), to jadalny tłuszcz roślinny pozyskiwany z nasion rzepaku (Brassica napus L. lub Brassica rapa). Charakteryzuje się łagodnym smakiem, jasnym, złocistym kolorem oraz wysoką temperaturą dymienia. Jest powszechnie stosowany w kuchni do smażenia, pieczenia oraz jako składnik sosów na zimno i dressingów. Występuje w dwóch głównych wariantach: tłoczony na zimno (nierafinowany) oraz rafinowany, który dominuje w zastosowaniach przemysłowych i domowych.
Olej rzepakowy wywodzi się z uprawy rzepaku, której początki sięgają starożytnych cywilizacji w Azji i na Bliskim Wschodzie. W Europie jego popularność znacznie wzrosła w XX wieku, szczególnie po wyhodowaniu odmian o niskiej zawartości kwasu erukowego i glukozynolanów. Przełom nastąpił w latach 70. XX wieku w Kanadzie, gdzie opracowano odmianę niskoerukową, znaną jako kanola (od „Canadian Oil, Low Acid”), przeznaczoną wyłącznie do celów spożywczych.
Olej rzepakowy znajduje szerokie zastosowanie w kuchni europejskiej, szczególnie środkowo- i północnoeuropejskiej, gdzie ceniony jest za neutralny smak i wysoką temperaturę dymienia. Wykorzystuje się go do smażenia mięsa i warzyw, pieczenia ciast, naleśników i chleba, a także jako bazę do majonezów, dressingów i emulsji. W wersji tłoczonej na zimno często używany jest w kuchni niemieckiej, skandynawskiej i polskiej – głównie jako dodatek do sałatek, past i dań rybnych.
Olej rzepakowy należy przechowywać w szczelnie zamkniętej butelce, z dala od światła, ciepła i wilgoci – najlepiej w szafce kuchennej lub spiżarni. Nierafinowany olej tłoczony na zimno po otwarciu powinien być przechowywany w lodówce, gdzie zachowa świeżość przez kilka miesięcy. Olej rafinowany można przechowywać w temperaturze pokojowej, jednak należy unikać jego długotrwałego kontaktu z powietrzem, aby zapobiec jełczeniu. Oleju rzepakowego nie należy zamrażać, gdyż ulega wtedy mętnieniu i zmianie struktury, co może wpływać na jego właściwości organoleptyczne.
