Olej kokosowy, znany także jako tłuszcz kokosowy lub masło kokosowe (w niektórych kontekstach), to jadalny tłuszcz roślinny otrzymywany z miąższu orzechów palmy kokosowej (Cocos nucifera). W przemyśle kulinarnym wykorzystywany jest zarówno w wersji rafinowanej, jak i nierafinowanej — różnią się one smakiem, aromatem i temperaturą dymienia. Charakteryzuje się wysoką zawartością tłuszczów nasyconych, co odróżnia go od większości innych olejów roślinnych. Ma stałą konsystencję w temperaturze pokojowej poniżej około 24°C, powyżej której przechodzi w stan ciekły.
Olej kokosowy pozyskiwany jest od setek lat w obszarach tropikalnych, takich jak Indie, Indonezja, Filipiny oraz Sri Lanka. Tradycyjnie był wytłaczany z wysuszonego miąższu kokosa (kopry) i stosowany przede wszystkim w kuchni południowoazjatyckiej oraz na wyspach Pacyfiku. Współcześnie jest produkowany zarówno metodą tłoczenia na zimno (olej virgin), jak i przemysłowo z wykorzystaniem rafinacji, co wpływa na jego zastosowanie i smak.
Olej kokosowy znajduje szerokie zastosowanie w kuchni azjatyckiej, szczególnie w daniach z południowych Indii, Tajlandii i Sri Lanki, gdzie jest używany do smażenia, duszenia i przygotowywania curry. W kuchni zachodniej coraz częściej wykorzystuje się go jako alternatywę dla masła w wypiekach wegańskich i bezmlecznych. Jego charakterystyczny zapach i smak wpływają na aromat deserów, naleśników oraz nadzień. Nadaje się również do przygotowania popcornu, granoli i glazur. W formie rafinowanej, dzięki neutralnemu smakowi, stosowany jest w potrawach niesłodkich jako tłuszcz do smażenia i pieczenia.
Olej kokosowy należy przechowywać w szczelnie zamkniętym pojemniku, w suchym i chłodnym miejscu, z dala od światła słonecznego. W warunkach pokojowych (poniżej około 24°C) przybiera postać stałą, co jest zjawiskiem naturalnym i nie wpływa na jego jakość. Należy unikać częstych wahań temperatury, które mogą przyspieszać proces utleniania. Można go przechowywać w lodówce, jednak wówczas twardnieje, co może utrudniać jego użycie. Nie zaleca się zamrażania oleju kokosowego, ponieważ nie przedłuża to istotnie jego trwałości ani funkcjonalności kulinarnej.
