Czarna porzeczka (Ribes nigrum), znana również jako czarna jagoda porzeczkowa lub porzeczka czarna, to owoc pochodzący z klimatu umiarkowanego Europy i północnej Azji. Jest to krzew owocowy należący do rodziny agrestowatych, którego ciemne, błyszczące owoce wykorzystywane są głównie w przetwórstwie spożywczym i cukiernictwie. Charakteryzują się intensywnym aromatem i kwaskowatym smakiem, który znajduje zastosowanie zarówno w daniach słodkich, jak i wytrawnych. Czarna porzeczka stosowana jest między innymi do produkcji soków, dżemów, konfitur, galaretek, a także jako składnik deserów i słodkich sosów.
Czarna porzeczka (Ribes nigrum) pochodzi z rejonów Europy Środkowej i Wschodniej oraz północnej Azji. Uprawa tej rośliny ma udokumentowaną historię sięgającą co najmniej XVII wieku, kiedy to zaczęto ją systematycznie sadzić w Europie w ogrodach przyklasztornych i dworskich ogrodach kuchennych. Naturalnie występowała na terenach wilgotnych lasów, nad rzekami i potokami. Choć historycznie znana była bardziej jako roślina dziko rosnąca, obecnie jest powszechnie uprawiana na skalę towarową, szczególnie w Polsce, Niemczech i Wielkiej Brytanii.
Czarna porzeczka znajduje zastosowanie w kuchni europejskiej – zwłaszcza w kuchni polskiej, brytyjskiej, niemieckiej i skandynawskiej. Wykorzystuje się ją głównie do słodkich przetworów, takich jak dżemy, konfitury i galaretki, a także do produkcji soków i likierów. W cukiernictwie jej skoncentrowany smak wzbogaca nadzienia do ciast, musów i serników. Stosuje się ją również jako składnik sosów do mięs (szczególnie dziczyzny), chutneyów oraz jako dodatek do serów pleśniowych. W wersji suszonej lub liofilizowanej wykorzystywana jest także jako element mieszanek musli, dekoracji deserów oraz do aromatyzowania herbat.
Świeżą czarną porzeczkę najlepiej przechowywać w lodówce w temperaturze od 0 do 4°C, w płytkich pojemnikach z dostępem powietrza, przez maksymalnie 3–4 dni. Ze względu na wysoką zawartość wody i delikatną strukturę owoce szybko ulegają zepsuciu. Można je zamrozić – najlepiej po dokładnym umyciu i osuszeniu, rozkładając najpierw pojedynczo na tacy, a następnie przesypując do woreczków lub pojemników. W formie mrożonej zachowują swoje właściwości smakowe przez około 10–12 miesięcy. W wersji suszonej lub liofilizowanej przechowuje się je w suchym, ciemnym miejscu, szczelnie zamknięte – aby uniknąć zawilgocenia i utraty aromatu.
