Kasza jęczmienna to produkt spożywczy otrzymywany z obłuszczonych i przetworzonych ziaren jęczmienia zwyczajnego (Hordeum vulgare). W zależności od sposobu obróbki występuje w różnych formach – pęczak, perłowa (mazurska) oraz łamana. Znana również jako krupa jęczmienna, należy do najstarszych zbóż uprawianych przez człowieka. Jest często wykorzystywana w tradycyjnych kuchniach Europy Środkowo-Wschodniej. Ze względu na swoją strukturę oraz zdolność wchłaniania płynów doskonale sprawdza się w daniach jednogarnkowych i zupach.
Kasza jęczmienna pochodzi od jęczmienia, jednego z najstarszych zbóż znanych człowiekowi, uprawianego od tysięcy lat. Historia jej spożycia sięga czasów neolitu, szczególnie na obszarach Bliskiego Wschodu, gdzie jęczmień pełnił rolę jednej z podstawowych roślin uprawnych. W Europie Środkowej była szeroko wykorzystywana w kuchni wiejskiej jako tanie i sycące źródło węglowodanów. Tradycyjnie stanowiła istotny składnik diety w krajach takich jak Polska, Niemcy, Rosja czy Czechy.
Kasza jęczmienna jest szeroko wykorzystywana w kuchni środkowoeuropejskiej i słowiańskiej – pojawia się m.in. w zupach (np. krupniku), daniach jednogarnkowych (z warzywami, mięsem lub grzybami), zapiekankach oraz jako dodatek do pieczeni i sosów. Pęczak stosuje się również w nowoczesnych odmianach risotta („pęczotto”) lub jako składnik sałatek. Kasza ta jest popularna w kuchni wegetariańskiej jako zamiennik ryżu i baza do farszów, a także w kuchni żydowskiej, gdzie wykorzystywana jest do czulentu. Nadaje się zarówno do gotowania w wodzie lub bulionie, jak i do pieczenia czy duszenia.
Kaszę jęczmienną należy przechowywać w suchym, chłodnym i zacienionym miejscu, najlepiej w szczelnie zamkniętym opakowaniu (szklanym słoju, metalowej puszce lub pojemniku hermetycznym), aby zabezpieczyć ją przed wilgocią i szkodnikami. Surową, suchą kaszę można przechowywać przez wiele miesięcy – nawet do roku. Ugotowaną kaszę należy przechowywać w lodówce, w szczelnie zamkniętym pojemniku, do 3–4 dni. Można ją także zamrozić – po ostudzeniu i podzieleniu na porcje przechowywać w zamrażalniku do 2–3 miesięcy. Przed ponownym użyciem wystarczy ją podgrzać na patelni lub w kuchence mikrofalowej z dodatkiem niewielkiej ilości wody.
