Ciasto filo, znane również jako phyllo, fyllo lub fillo, to ultracienkie warstwy niesłodzonego ciasta przygotowywanego przede wszystkim z mąki pszennej, wody oraz niewielkiej ilości oleju lub octu. Jest charakterystyczne dla kuchni bałkańskiej, bliskowschodniej i śródziemnomorskiej, gdzie wykorzystuje się je do przyrządzania zarówno dań słonych, jak i deserów. Wyróżnia się kruchością i podatnością na łamliwość w stanie surowym, natomiast po wypieczeniu staje się lekkie i chrupiące. Ze względu na swoją delikatność wymaga ostrożnego traktowania podczas przygotowywania i pieczenia.
100 g surowego ciasta filo
Ciasto filo pochodzi z obszaru Lewantu i krajów Bliskiego Wschodu. Pierwsze zapisy dotyczące podobnego wyrobu pochodzą sprzed wielu wieków z terenów dzisiejszej Turcji. Słowo „phyllo” pochodzi z języka greckiego i oznacza „liść”, co nawiązuje do cienkości warstw ciasta. Tradycyjnie było wyrabiane ręcznie poprzez rozciąganie i rozwałkowywanie ciasta – metoda ta nadal jest praktykowana w niektórych regionach Grecji i Turcji. Obecnie ciasto filo jest powszechnie dostępne w formie gotowej, zazwyczaj mrożonej.
Ciasto filo wykorzystywane jest przede wszystkim w kuchni greckiej (np. spanakopita, tiropita), tureckiej (baklawa, börek), bułgarskiej, macedońskiej i libańskiej. Występuje zarówno w daniach wytrawnych, jak i słodkich. Nadaje się do przygotowywania zapiekanek warstwowych, pasztecików, roladek, kopert oraz ciast. Doskonale komponuje się z serami, szpinakiem, mięsem mielonym, orzechami czy miodem.
Ciasto filo należy przechowywać w lodówce, jeśli sprzedawane jest jako produkt schłodzony, i zużyć w ciągu kilku dni od otwarcia opakowania. W przypadku wersji mrożonej można je przechowywać w zamrażarce do 3 miesięcy. Przed użyciem arkusze należy rozmrażać powoli w lodówce, aby uniknąć ich pękania. Podczas obróbki cieplnej należy zabezpieczać je wilgotną ściereczką, aby nie wysychały i nie kruszyły się.
