Farsz do naleśników to przygotowana mieszanka składników wykorzystywana do nadziewania naleśników zarówno w wersji słodkiej, jak i wytrawnej. Istnieje wiele receptur, różniących się w zależności od regionu oraz preferencji kulinarnych – od farszu serowego, przez warzywny i mięsny, po owocowy. Często występuje pod nazwami potocznymi, takimi jak nadzienie do naleśników czy masa naleśnikowa. Farsze różnią się strukturą – mogą być jednolite lub zawierać wyraźne kawałki składników, a także występować jako zimne lub zapieczone. Farsz do naleśników stanowi integralną część wielu kuchni narodowych, zwłaszcza europejskich.
Farsz do naleśników, jako wypełnienie cienkich placków z ciasta naleśnikowego, wywodzi się z tradycji kulinarnych Europy Środkowej i Wschodniej, gdzie od wieków przygotowywano dania takie jak bliny, palacsinta czy naleśniki z twarogiem. W Polsce typowy farsz słodki oparty jest na białym serze z cukrem i wanilią, natomiast wersje wytrawne mają dłuższą historię związaną z wykorzystywaniem pozostałości mięsnych lub warzywnych. Forma farszu zawsze była odpowiedzią na dostępność lokalnych składników i sezonowość żywności.
Farsz do naleśników stosowany jest głównie w kuchni polskiej, węgierskiej, rosyjskiej i francuskiej. Używany jest do nadziewania klasycznych naleśników podawanych na ciepło – zapiekanych lub podsmażanych – oraz na zimno, szczególnie w wersjach owocowych. Stanowi również bazę dań restauracyjnych, takich jak naleśniki Suzette, krokiety czy naleśniki w formie gołąbków. Jest chętnie wykorzystywany także w kuchni wegetariańskiej i wegańskiej jako element dań typu wrap lub roll-up.
Farsz do naleśników należy przechowywać w lodówce w szczelnie zamkniętym pojemniku, maksymalnie przez 48 godzin od momentu przygotowania – zwłaszcza jeśli zawiera łatwopsujące się składniki, takie jak ser czy jajka. Wersje warzywne i owocowe mogą być mrożone – najlepiej porcjowane i szczelnie zapakowane. Po rozmrożeniu farsz może zmienić strukturę i wymagać odsączenia nadmiaru wody. Przechowywanie powinno odbywać się w temperaturze nieprzekraczającej 4°C, a wersje pasteryzowane mogą być przechowywane w temperaturze pokojowej do momentu otwarcia.
