Mniszek lekarski, znany również jako mlecz, dmuchawiec, mniszek pospolity (Taraxacum officinale), to roślina wieloletnia z rodziny astrowatych, wykorzystywana w kuchni przede wszystkim jako składnik sałatek, syropów i przetworów. Wszystkie części mniszka — liście, kwiaty i korzeń — są jadalne i charakteryzują się lekko gorzkim, ziołowym smakiem. W sezonie wiosennym młode liście mniszka zbiera się ręcznie jako bazę do surówek i ziół sałatkowych, natomiast kwiaty często stanowią bazę do produkcji syropów i konfitur. Mniszek bywa również przetwarzany w formie suszonej jako surowiec do naparów ziołowych, a jego koncentraty są wykorzystywane do aromatyzowania regionalnych alkoholi i octów.
Mniszek lekarski to roślina występująca naturalnie na terenie Europy, Azji oraz Ameryki Północnej. W kuchniach ludowych był wykorzystywany od stuleci, szczególnie na obszarach wiejskich, gdzie z jego kwiatów przygotowywano syropy oraz „miód mniszkowy”. W XIX wieku wzrosła jego popularność jako alternatywa dla kawy – suszone i palone korzenie rośliny stosowano jako zamiennik tego napoju. Współcześnie mniszek zyskuje na popularności w kuchniach ekologicznych i fermentacyjnych, w których ceniony jest za walory smakowe oraz możliwość wykorzystania wszystkich części rośliny.
Mniszek lekarski wykorzystywany jest głównie w kuchniach regionalnych, ludowych i zrównoważonych, szczególnie środkowoeuropejskich oraz bałkańskich. Z jego kwiatów przyrządza się syropy, nalewki i konfitury. Świeże liście służą do sporządzania sałatek o wyrazistym, lekko gorzkim smaku — często w połączeniu z jajkiem na twardo, dressingiem musztardowym lub octem. Korzeń mniszka dodaje się do naparów i można go prażyć jako substytut kawy. Roślina ta bywa także składnikiem fermentowanych octów kwiatowych, naturalnych win oraz dodatkiem do goryczy ziołowych.
Świeże liście i kwiaty mniszka lekarskiego należy przechowywać w lodówce w zamkniętym, lekko wilgotnym pojemniku. Najlepiej spożyć je w ciągu 2–3 dni od zebrania. Syrop i konfitury z kwiatów mniszka przechowuje się w szczelnie zamkniętych słoikach, w chłodnym i ciemnym miejscu – po otwarciu należy trzymać je w lodówce. Suszone liście oraz korzenie należy przechowywać w suchym, zacienionym miejscu, w szczelnym pojemniku, z dala od wilgoci. Kwiaty mniszka nie nadają się do mrożenia ze względu na swoją delikatną strukturę, natomiast przetwory można zamrażać w porcjach, zachowując trwałość smakową do pół roku.
