Choć nazwa potrawy wywodzi się z języka francuskiego i słowa fondre, czyli „roztapiać się”, jej korzeni należy szukać w szwajcarskich wioskach przycupniętych wśród alpejskich szczytów. Przed wiekami życie ich mieszkańców nie należało do najłatwiejszych, zwłaszcza zimą, gdy dostęp do świeżych produktów spożywczych był mocno ograniczony.

Pomysłowi Szwajcarzy wykorzystywali wówczas wszystko, co znaleźli w domowych spiżarniach. Przeważnie był to czerstwy chleb i stary ser. By uczynić je bardziej „zjadliwymi” roztapiali ser, a następnie moczyli w nim kawałki pieczywa. Tak powstała potrawa nie tylko smaczna, ale również pożywna i rozgrzewająca.

Fondue miało też charakter integrujący rodzinę czy sąsiadów, spędzających miło czas siedząc przy wielkim garze z roztopionym serem, do którego dodawano rozmaite zioła, czosnek i białe wytrawne wino. Obecnie taki rytuał odbywa się nie tylko w szwajcarskich wioskach, lecz także apartamentach Nowego Jorku czy Warszawy, gdyż fondue od lat uchodzi za smaczną i modną potrawę.

W czym przygotować fondue

Przyrządzenie fondue nie należy do trudnych zadań, jednak wymaga odpowiedniego przygotowania. Najważniejsze jest naczynie, w którym będziemy roztapiać ser lub inne produkty. Sklepy, stacjonarne oraz internetowe, dysponują bogatą ofertą specjalistycznych, zwykle żeliwnych kociołków, choć sprawdzi się również zwykły garnek z grubym dnem.

W zestawie do fondue nie może zabraknąć podgrzewacza z palnikiem oraz długich widelców, na które będziemy nadziewać pieczywo, owoce lub mięso. W nowoczesnych grzałkach wykorzystuje się zazwyczaj specjalną pastę, suchy spirytus, świecę lub paliwo przeznaczone właśnie do tego typu sprzętu.

Fondue serowe - przysmak z sera

Najbardziej tradycyjne jest fondue serowe. Naczynie nacieramy ząbkiem czosnku, wlewamy 1,5 szklanki wytrawnego białego wina i podgrzewamy, nie doprowadzając do wrzenia, a następnie wrzucamy około pół kilograma startego na grubej tarce sera (powinien zawierać minimum 45 proc. tłuszczu, świetnie sprawdzi się mieszanka ementalera, goudy, edama, gruyere’a i parmezanu). Należy go podgrzewać do momentu powstania gęstej jednorodnej masy.

Później dodajemy 3-4 łyżki stołowe rozpuszczonej w winie mąki ziemniaczanej lub skrobi spożywczej (poprawiają konsystencję) oraz przyprawy: gałkę muszkatołową, koperek, cząber, pieprz, kminek, tymianek, majeranek, rozmaryn (w zależności od upodobań smakowych). Jeśli masa jest zbyt rzadka, można dosypać jeszcze trochę sera, a gdy zbyt gęsta – dolać białego wina.

Niekiedy fondue zagęszcza się sosem, podobnym do sosu beszamelowego lub dodaje pokrojone, ugotowane grzyby. Włosi używają mozzarelli i wzbogacają danie pieczarkami, czarnymi i zielonymi oliwki oraz szynką. By potrawa była bardziej delikatna, można dolać 1-2 łyżeczki soku z cytryny, ewentualnie cydru. Grzanki z chleba lub  pokrojone w kostkę warzywa (seler, różyczki brokułów, ugotowane ziemniaki, szparagi) zanurzamy w masie serowej i po delikatnym wymieszaniu wyciągamy.

Popularne jest również fondue na oleju lub tłuszczu roślinnym, który podgrzewamy w kociołku, a następnie zanurzamy w nim kawałki zamarynowanego wcześniej mięsa (polędwicy wołowej, jagnięciny, cielęciny), pulpecików, pikantnych kiełbasek, ryb czy owoców morza, zwłaszcza krewetek. W ten sposobów można też smażyć brukselkę albo cukinię.

Fondue czekoladowe

Wielu zwolenników ma fondue deserowe, zazwyczaj przygotowywane na bazie czekolady. Trzy tabliczki tego przysmaku, po uprzednim połamaniu, należy dodać do ubitej i podgrzanej w garnku do fondue śmietany kremówki (około pół filiżanki), a następnie mieszać aż do uzyskania jednolitej masy. Bezpośrednio przed spożyciem dolewamy 20 g koniaku lub wiśniówki.

Fondue czekoladowe nie powinno być zbyt gorące, by nie zabić smaku składników, szczególnie czekolady. Zanurza się w nim pokrojone w kostkę owoce, świeże lub kandyzowane (jabłka, gruszki, brzoskwinie, banany, kiwi, ananasy, truskawki), ewentualnie słodkie pieczywo.  Miłośnicy bardziej pikantnych smaków mogą doprawić masę odrobiną sosu tabasco, równoważąc jego ostrość dodatkiem świeżo startej wanilii. Słodkie fondue podajemy z czarną kawą i likierami owocowymi.

Zobacz też: Paneer w kuchni – jak zrobić i wykorzystać ser panir