Jeszcze dekadę temu o glutenie wiedzieli ci, którzy musieli unikać go z konieczności. Kilka lat później rynek zalała fala produktów bezglutenowych, a reklamy zachęcały do sięgnięcia po bezglutenowe batony i płatki śniadaniowe. Coraz częściej zdarza się, że dietę bezglutenową stosują osoby w naszym otoczeniu. Również z tego powodu stajemy w obliczu specjalistycznych zakupów. Pierwsze pytanie jakie pojawia się w styczności z różnego rodzaju dietami eliminacyjnymi, to o to, jakie produkty wykluczyć. Czy trzeba zrezygnować z chleba z chrupiącą skórką, miękkich bułeczek, makaronów, ulubionych ciasteczek i panierki?

Produkty bezglutenowe - dla kogo

Choć dieta bezglutenowa została spopularyzowana przez osoby propagujące zdrowy styl życia, dedykowana jest przede wszystkim osobom z celiakią i trwałą nietolerancją glutenu. Z różnych powodów, może się okazać, że żywność bezglutenowa okresowo zostanie zalecona przez lekarkę czy dietetyka. Co jednak oznacza to tajemnicze określenie? Produkt bezglutenowy to taki, który zawiera poniżej 20 miligramów glutenu na kilogram. Sam gluten to mieszanina białek roślinnych występujących w zbożach takich jak pszenica, żyto i jęczmień. Definicja ta jest pozornie bardzo prosta. Sprawa przedstawia się jednak bardziej skomplikowanie, kiedy stoimy przed sklepową półką lub wybieramy na rodzinny obiad. Choć mogłoby się wydawać, że glutenowe restrykcje dotyczą tylko wyrobów mącznych: pieczywa, makaronu, czy ciastek z kremem, w przypadku celiakii musimy uzbroić się w cierpliwość: wziąć pod lupę etykiety i rozpatrzyć aspekt śladowych ilości glutenu, czających się zarówno w czekoladzie, jak i naturalnie bezglutenowej kaszy jaglanej. Jak zatem przetrwać wizytę w sklepie, wyjazd na wakacje i wspólny wypad ze znajomymi? 

Produkty bezglutenowe - gdzie kupić?

Opowieści o diecie składającej się z bananów coraz częściej funkcjonują jako anegdota z przeszłości. W marketach dostępne są przyzwoite bochenki, a w większych miastach funkcjonują zupełnie bezglutenowe piekarnie z szerokim asortymentem. Nawet w małych, lokalnych sklepikach można znaleźć półeczkę wypełnioną mniejszą lub większą ilością produktów bez glutenu. Najczęściej znajdziemy je w bliskim sąsiedztwie innych produktów „dietetycznych”: wegańskich, niskobiałkowych, czy tak zwanej „zdrowej żywności”. Warto zauważyć, że opakowania produktów bezglutenowych danej marki, bardzo często odznaczają się wyraźnymi kolorami i kiedy wprawimy się już w zakupach, trudno będzie je przeoczyć. Choć pieczywo bezglutenowe wciąż często kosztuje kilka razy więcej od pszennego, popularne dyskonty coraz częściej decydują się na poszerzenie oferty o własną linię produktów bezglutenowych. Tak oto, zdarza się, że obok klasycznego makaronu, znajdziemy ten na bazie mąki kukurydzianej w korzystnej cenie. 

Dieta bezglutenowa - produkty wskazane 

Mówiąc o produktach bezglutenowych, należy wprowadzić rozróżnienie na te, które naturalnie nie zawierają glutenu (kukurydza, ryż, proso, gryka, amarantus, owoce, warzywa, rośliny strączkowe), oraz specjalnie wyprodukowaną, przetworzoną, najlepiej certyfikowaną żywność bezglutenową, na bazie, między innymi, wyżej wymienionych surowców. W wersji bezglutenowej możemy kupić dzisiaj naprawdę wszystko: pieczywo, miksy do wypieków, przekąski, mrożone pierogi czy pizzę. W początkach diety bezglutenowej ilość informacji i brak dostępu do dobrej jakości pieczywa może przytłoczyć. Potrzebujemy czasu na wdrożenie w życie nowych zasad, stąd pokusa sięgnięcia po znane i lubiane produkty w odsłonie bez glutenu. Z czasem, ważne jest jednak uwzględnienie w diecie wartościowego błonnika. Z tego też powodu nie należy poprzestać na przetworzonych produktach na bazie ryżu i kukurydzy, ale urozmaicać dietę o grykę, proso, amarantus, komosę ryżową, nasiona.  

Czy dieta bezglutenowa jest zdrowa?

Słowo dieta kojarzy się w naszej kulturze z troską o zdrowie, a często dodatkowo wspomaganiem odchudzania. Biorąc jednak pod uwagę szeroką gamę produktów bezglutenowych, zasadne jest pytanie czy dieta bezglutenowa jest zdrowa. Tak jak w przypadku wielu innych sposobów żywienia, wszystko zależy od odpowiedniego bilansu i proporcji. Nie należy jednak zakładać, że sam gluten jest szkodliwy dla osoby, która nie boryka się z celiakią lub podobnymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego. Mimo, że pewien amerykański lekarz upatrywał w glutenie sprawcy choroby cywilizacyjnej, jaką miałaby być otyłość, nie ma wystarczającej ilości badań, potwierdzających skuteczność diety bezglutenowej dla osób stosujących ją bez szczególnych wskazań. Obecnie prowadzone są badania nad korelacją diety bezglutenowej i chorób autoimmunologicznych, takich jak Hashimoto. Gluten może też być częściowo wyeliminowany w ramach diety LOW FODMAP, zalecanej w zespole jelita drażliwego. 

Praktyczna lista produktów bezglutenowych 

Zasady diety bezglutenowej są restrykcyjne, jednak możliwe do wdrożenia. Najlepiej przejść do praktyki i skonstruować swoją własną listę zakupów, w oparciu o realne potrzeby. Jeżeli sami jesteśmy nowicjuszami na diecie bezglutenowej, przed wizytą w sklepie, możemy najpierw zapoznać się z listą ponad 2 tys. licencjonowanych, polskich produktów, którą na bieżąco aktualizuje Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej. Choć może wydawać się to nadmiernie czasochłonne, zakupy warto wcześniej zaplanować. Produkty takie jak mąka, makaron, bułka tarta, kasze i gotowe przekąski możemy w większych ilościach zamawiać w specjalistycznych sklepach internetowych. Świeżą żywność: owoce, warzywa, nabiał, jaja i inne produkty, o krótszej przydatności do spożycia, kupować natomiast na bieżąco, w warzywniaku lub markecie. Jeżeli lubimy słodkości, warto przechowywać w kuchennej szafce zapas bezglutenowej mąki, czekolady, kakao, czy proszku do pieczenia. Jeżeli sami chcemy zabrać się za regularny wypiek pieczywa, dobrym i ekonomicznym na dłuższą metę pomysłem, będzie inwestycja w młynek do mielenia kaszy lub bezglutenowych płatków owsianych.